mymint

‘ความภูมิใจในตนเอง’ ของเด็กวัยเรียน

ความภาคภูมิใจในตนเอง (Self-esteem) เป็นสภาวะที่ก่อให้เกิดความเข้มแข็งของจิตใจและความโดดเด่นในการดำเนินชีวิตอันมีพื้นฐานของสุขภาพจิตที่ดี นำมาสู่ความสำเร็จต่าง ๆ ได้ง่าย หากจะมี IQ คือ ความฉลาดของสติปัญญาและมี EQ คือ ความฉลาดทางอารมณ์ รวมทั้ง MQ คือ ความฉลาดทางด้านจริยธรรมอยู่ในตัวผู้นั้นอย่างเหมาะสม
 
รองศาสตราจารย์ แพทย์หญิงสุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ และรองคณบดี คณะแพทยศาสตร์ โรงพยา บาลรามาธิบดี ได้ให้แนวทางในการเสริมสร้างความภาคภูมิใจในตนเองไว้อย่างดียิ่ง
 
ความภูมิใจในตนเองนับว่า มีความสำคัญยิ่งที่จะทำให้บุคคลประสบความสำเร็จในชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็ก ความภูมิใจในตนเองจัดว่ามีผลอย่างสำคัญต่อทุกช่วงชีวิตของเด็ก เด็กที่มีความภูมิใจในตนเองต่ำ นับว่ามีความพิการทางบุคลิกภาพไม่แพ้เด็กที่มีความพิการทางร่างกาย เพราะเด็กที่มีความภูมิใจในตนเองต่ำ จะประสบความล้มเหลวในชีวิตทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นทางด้านการเรียน ด้านมนุษยสัมพันธ์ รวมทั้งทางด้านที่จะก่อให้เกิดความเจริญก้าวหน้าทั้งปวง ความภูมิใจในตนเองเป็นเสมือนแรงบันดาลช่วยให้ความปรารถนาใด ๆ บรรลุจุดหมายปลายทางตามที่พึงประสงค์ ขณะเดียวกันเด็กที่มีความภูมิใจในตัวเองก็จะมีความนับถือตนเอง พึงพอใจกับตนเอง และภาคภูมิใจต่อตนเองและเพศของตนเองด้วย
 
ความภูมิใจในตนเองจะเกิดขึ้นเมื่อบุคคลมีความรู้สึกที่ดีต่อตนเอง ซึ่งจะเกิดขึ้นในโอกาสต่อไปนี้
 
- เมื่อรู้สึกว่าตนมีความสำคัญต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่มีความสำคัญต่อตน
 
- เมื่อมีความรู้สึกว่าตนมีความดีเด่นเป็นพิเศษ ซึ่งไม่สามารถบอกได้ว่า อะไรมาทำให้มีความรู้สึกเช่นนั้น
 
- เมื่อมีความรู้สึกว่าตนมีความดีเด่นเหนือผู้ใด สามารถกระทำสิ่งที่ต้องการได้สำเร็จ มีความรู้สึกเชื่อมั่นว่าสามารถจัดการกับทุกสิ่งที่ต้องการกระทำได้สำเร็จ
 
- เมื่อมีความรู้สึกว่าสามารถกระทำได้อย่างมีจุดมุ่งหมาย ซึ่งแสดงให้เห็นความเชื่อและค่านิยมของตนเอง
 
ความภูมิใจในตนเองหรือความนับถือตนเอง เป็นความรู้สึกในด้านบวก ซึ่งเป็นแรงเสริมของความรู้สึกที่ดี ความนับถือตนเองเป็นความรู้สึกที่แสดงออกเมื่อบุคคลกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ดังนั้น ความนับถือตนเองซึ่งเกิดขึ้น  ในเด็ก จึงสามารถสังเกตเห็นได้เมื่อเด็กกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง หรือกระทำสิ่งนั้นด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง

เพื่อให้พ่อแม่ และครู เห็นความแตกต่าง ระหว่างเด็กที่มีความนับถือตนเองสูงกับเด็กที่มีความนับถือตนเองต่ำ เพื่อที่จะให้ทำการฝึกหัดอบรมได้อย่างถูกต้อง ขอแสดงลักษณะและตัวอย่างของเด็กที่มีความนับถือตนเองสูงและต่ำดังนี้
 
1. ลักษณะของเด็กที่มีความนับถือตนเองสูง
 
1.1 มีความภูมิใจ
 
“ดูภาพนี้ซิ ชอบภาพนี้ที่สุดเลย เพราะผมวาดเอง”
 
ทำงานได้อย่างเป็นอิสระ ไม่ต้องคอยพึ่งผู้อื่น
 
1.2 ยอมรับความรับผิดชอบได้โดยง่าย ดังตัวอย่าง
 
“เรื่องรดน้ำต้น ไม้ พ่อแม่ไม่ต้องห่วง ผมรดเอง”
 
1.3 มีความอดทนต่อความคับข้องใจได้เป็นอย่างดี
 
“เครื่องบินจำ ลองแบบนี้ทำยากเหลือเกิน แต่ผมต้องทำให้สำเร็จให้ได้”
 
1.4 ทำงานใหม่ ๆ ได้ด้วยความกระตือรือร้น
 
“สนุกแน่ ๆ ครูบอกว่าพรุ่งนี้จะเริ่มเรียนเรื่องเศษส่วน”
 
1.5 มีความรู้สึกว่าสามารถที่จะโน้มน้าวจิตใจผู้อื่นได้
 
“นี่คุณเรามาเล่นหมากรุกกันดีกว่า สนุกกว่าเล่นหมากฮอสอีก ผมเล่นเป็นนะจะสอน  ให้คุณ”
 
1.6 สามารถแสดงความรู้สึกและอารมณ์ให้หลายลักษณะ
 
“ผมดีใจเหลือเกินที่หายจากเป็นไข้และมาโรงเรียนได้ ผมเสียใจมากที่คุณป่วยและต้องขาดเรียน”
 
2. ลักษณะของเด็กที่ขาดความนับถือตนเอง/ภาคภูมิใจในตนเอง
 
2.1 พยายามหลีกเลี่ยงหนีสถานการณ์ที่ทำให้เกิดความวิตกกังวล
 
“วันนี้ผมไม่ไปโรงเรียน เพราะจะมีการทดสอบวิชาคณิตศาสตร์ สอบทีไรผมตกทุกที” 

2.2 ดูถูกความสามารถของตนเอง ประ เมินความสามารถของตนต่ำกว่าความเป็นจริง
 
“ผมเล่นกีฬาอะไรไม่ได้ดีสักอย่างเดียว แม้แต่วิ่ง”
  
2.3 มีความรู้สึกว่าผู้อื่นไม่เห็นคุณค่าหรือความสำคัญของตน
 
“พวกเขาไม่เคยให้ผมเล่นกับเขาเลย เขาหาว่าผมเล่นไม่เป็น”
  
2.4 เมื่อตนทำผิดพลาดมักตำหนิผู้อื่น
 
 “เขาไม่บอกผมเลยว่าไม้กวาดอยู่ที่ไหน ผมก็เลยไม่ได้กวาดห้อง”
  
2.5 ถูกผู้อื่นชักจูงได้ง่าย
 
“ผมรู้ดีว่าผมไม่มีวันทำได้ แต่เมื่อเขามาอ้อนวอน ผมก็จำเป็นต้องทำ”
  
2.6 ชอบปกป้องตัวเอง และรู้สึกไม่พอใจอะไรง่าย ๆ
 
“ผมไม่ได้ผิดนะที่ทำว่าวแล้วไม่ขึ้น ผมอยากจะฉีกมันทิ้งจริง ๆ ว่าวตัวนี้”
  
2.7 มีความรู้สึกว่าไม่มีบารมี ไม่มีความสามารถ
 
“ผมหากรรไกรไม่เจอเลย ขวดกาวก็ไม่รู้ว่าอยู่ที่ไหน รูปภาพก็ยังไม่มีสักรูป ผมคิดว่า ผมคงทำงานที่ครูมอบหมายนี้ไม่สำเร็จแน่ ๆ”
 
2.8 ไม่ค่อยแสดงออกทางอารมณ์และความรู้สึก
 
“ผมรู้สึกเฉย ๆ ไม่ว่าทีมไหนจะแพ้หรือชนะ ผมก็ไม่เห็นเดือดร้อนอะไร”
 
ความนับถือตนเองของเด็กจะมีความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา คือประเดี๋ยวมีมาก ประเดี๋ยวมีน้อย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมและความรู้สึกของเด็ก เด็กที่มีความนับถือตนเองสูงหรือต่ำ จะแสดงลักษณะของความรู้สึกนั้น ๆ ให้ปรากฏ แต่จะแสดงแต่ละครั้งไม่พร้อมกัน.